Частка І

Яшчэ да 2005 года, калі ў Беларусі выйшла ейная першая кніга “Я тонкая як твае вейкі”, Морт стала сенсацыяй ў якасці выканаўца сваіх вершаў. Па характары яна стрыманая з людзьмі, але ж на сцэне яна дамінуе, а яе постаць, здаецца, расце з кожным радком: ступні нібы ўкарэньваюцца ў сцэну, вочы замарожваюць слухачоў, голас насычаны, экспрэсіўны, гучны як у трубы. Далёка разнесліся чуткі пра ейнае майстэрства, і хутка ўжо яна была запатрабаваная на літаратурных вечарынах па ўсёй Эўропе. У 2004 годзе ў Славеніі яна была ўзнагароджаная Крыстальнай Валенсіяй за лепшы выступ. Пазней Франц Райт пабачыў яе на фестывалі ў Ірлядзкім Галвэі, там ён павярнуўся да Алісон Гранукі, якая потым стала агентам Морт у ЗША, і прамовіў: “Яна заварожвае.”

Часопіс “Poets & Writers” (May/June, 2008)

Аўтар Kevin Mance

Ты ня мусіш нікому пра гэта казаць: справа В. Морт

Ня гледзячы на cваю далікатную фігуру, Вальжына Морт умее есці. Ва ўкраінскай рэстарацыі “Вясёлка” ў Іст Віладж [1] Морт ажыццяўляе напад на місак з супам, кошык з чорным хлебам, талерку з мяснымі пелеменямі, старанна абмазанымі смятанай, і, напрыканцы, на кавалак пірага “А Ле Мод”. Усё гэта яна адпраўляе ў рот з небывалым задавальненнем, што падказвае мне: наталяе яна не толькі свой страўнік, але і нешта яшчэ. Дваццацішасцігадовая паэтка з Беларусі, якая цяпер жыве ў Александрыі, штат Вірджынія, схільная да рэдкіх прыступаў тугі па Бацькаўшчыне, якія на шчасце могуцьмець палегчаныя, калі не залечаныя, рэгулярнымі ўліваннямі баршчу ды галубцоў.

“Пасля пераезду ў ЗША я зразумела, што культура ды агрыкультура ідуць поруч,” кажа Морт, чый амерыканскі дэбют “Factory of Tears” – збор вершаў на беларускай мове і іхнім перакладамі на ангельскую, выйшаў у красавіку ў амерыканскім выдавецтве “Купэр Кэньён Прэс”. Пераклад выканалі пулітцэраўскі лаурат [2], паэт Франц Райт і ягоная жонка, Элізабет Олькерс Райт. “Немагчыма пражыць бяз страваў, да якіх прызвычаілася. Мне настолькі іх не стае, што нічога – кнігі, кіно, нічога – ня можа замяніць іх.”

Прапаную Вашай увазе тэкст Славой Жыжэка, надрукаваны ў часопісе "Harper's" у кастрычніку 2009 г.. Беларускаму чытачу ён будзе цікавы разважаннямі аб сучасным становішчы капіталізму, амерыканскай палітычнай барацьбе і ролі звычайнага працаўніка y такіх умовах.

З кнігі “First as Tragedy, Then as Farce” [Verso]

Падчас фінансавага крызісу 2008 года адзіным сапраўдным сюрпрызам сталася лёгкасць, з якой была ўспрынятая ідэя непрадказальнасці ўсіх падзеяў. Узгадайма дэманстрацыі, якія на працягу апошняга дзесяцігоддзя суправаджалі паседжанні Міжнароднага Валютнага Фонду і Міравога Банку: скаргі пратэстоўцаў складаліся ня толькі з агульных антыглабалізацыйных матываў (узрастаючай эксплуатацыі краінаў Трэцяга Свету і г.д.), але і з таго,што банкі стваралі ілюзію росту, гуляючыся з не-існуючымі грошамі, і як усё гэта прывядзе да краху. Ня толькі эканамісты Пол Кругман (Paul Krugman) і Джозэф Сцігліц (Joseph Stiglitz)[1] папярэджвалі аб будучай небяспецы і тлумачылі, што тыя, хто абяццаў бесперапынны рост, насамрэч не разумеюць, што адбываецца перад іхнімі насамі. У 2000 годзе ў Вашынгтоне так шмат людзей прынялі ўдзел у дэманстрацыі супраць небяспекі фінансавага калапсу, што горад мусіў мабілізаваць 3500 мясцовых паліцыянтаў. Слезацечны газ, збіццё і масавыя арышты былі гарантаваныя. Паліцыю выкарысталі, каб здушыць праўду.